خط ۳ متروی مشهد وارد مرحله تازه‌ای شد؛ از اتصال به حرم رضوی تا توسعه مسیر فردوسی
خط ۳ متروی مشهد در سال‌های اخیر یکی از مهم‌ترین پروژه‌های توسعه حمل‌ونقل ریلی این شهر بوده است؛ مسیری که با راه‌اندازی فاز نخست، دسترسی مستقیم مترو به محدوده حرم مطهر رضوی را فراهم کرد و با بهره‌برداری از ایستگاه بسیج، امکان اتصال خط ۳ به خط یک متروی مشهد نیز به شبکه شهری اضافه شد.
سه ایستگاه؛ هسته فاز نخست خط ۳
فاز نخست خط ۳ متروی مشهد در بخش مرکزی شهر و با تمرکز بر مسیر منتهی به حرم مطهر رضوی شکل گرفت. این فاز شامل سه ایستگاه میدان شهدا، باب‌الجواد(ع) و پایانه مسافربری امام رضا(ع) است.
مسافرگیری آزمایشی این مسیر در ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۴ و هم‌زمان با میلاد امام رضا(ع) آغاز شد و در ادامه، بهره‌برداری از این بخش به شکل کامل‌تری دنبال شد. این مسیر که حدود ۶ کیلومتر از خط ۳ را دربر می‌گیرد، یکی از مهم‌ترین مسیرهای ریلی برای جابه‌جایی زائران در مشهد به شمار می‌رود.
به گفته مسئولان شهری، اهمیت این بخش تنها به جابه‌جایی مسافران محدود نمی‌شود؛ بلکه قرار گرفتن ایستگاه‌های خط ۳ در محدوده حرم، نقش این خط را در دسترسی زائران و کاهش فشار بر شبکه حمل‌ونقل پیرامون حرم مطهر افزایش داده است.
ایستگاه بسیج؛ اتصال خط ۳ به خط یک
یکی از مهم‌ترین اتفاقات در توسعه اخیر خط ۳، بهره‌برداری از ایستگاه بسیج و ایجاد امکان تبادل میان خطوط یک و سه متروی مشهد بود.
این ایستگاه در ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ وارد مرحله مسافرگیری شد و به این ترتیب، خط ۳ برای نخستین‌بار به شبکه خط یک متصل شد. این اتصال برای مسافرانی که قصد سفر از بخش‌های مختلف شهر به محدوده حرم یا بالعکس را دارند، اهمیت ویژه‌ای دارد و امکان جابه‌جایی میان دو خط را آسان‌تر میکند.
مدیرعامل شرکت قطارشهری مشهد اعلام کرده است که با بهره‌برداری از ایستگاه بسیج، یکی از وعده‌های مهم مدیریت شهری برای توسعه شبکه ریلی محقق شده است. همچنین اجرای طرح دوخطه‌کردن بخش نخست خط ۳ باعث شده فاصله حرکت قطارها به حدود ۱۰ دقیقه کاهش پیدا کند.
ایستگاه باب‌الجواد؛ ایستگاهی با هویت معماری رضوی
در میان ایستگاه‌های فاز نخست، ایستگاه باب‌الجواد(ع) به دلیل موقعیت ویژه خود در مجاورت حرم مطهر رضوی، طراحی متفاوتی دارد.
فضای معماری این ایستگاه با الهام از عناصر معماری حرم رضوی طراحی شده و تلاش شده است حال‌وهوای معماری پیرامون بارگاه امام رضا(ع) در بخش‌هایی از این ایستگاه نیز دیده شود. همین موضوع باعث شده باب‌الجواد تنها یک ایستگاه حمل‌ونقلی نباشد و از نظر هویت بصری نیز یکی از شاخص‌ترین ایستگاه‌های خط ۳ محسوب شود.
ساعات سرویس‌دهی و فاصله حرکت قطارها
با تکمیل زیرساخت‌های فاز نخست، برنامه فعالیت قطارهای خط ۳ توسعه پیدا کرد. طبق گزارش‌های منتشرشده، سرویس‌دهی این خط در شرایط عادی از ساعات ابتدایی صبح آغاز می‌شود و تا حدود ۲۲ شب ادامه دارد؛ ضمن اینکه در مناسبت‌های مذهبی و زمان افزایش حضور زائران، ساعات فعالیت و ظرفیت جابه‌جایی می‌تواند افزایش پیدا کند.
کاهش فاصله حرکت قطارها به حدود ۱۰ دقیقه نیز یکی از اقداماتی بوده که با تکمیل سکوی دوم و بهبود بهره‌برداری از مسیر انجام شده است.
فاز دوم خط ۳ در راه است
ماجرای خط ۳ به همین سه ایستگاه محدود نمی‌شود. هم‌زمان با تکمیل فاز نخست، مقدمات اجرایی فاز دوم خط ۳ نیز در دستور کار قرار گرفته است.
بر اساس اعلام مدیرعامل شرکت قطارشهری مشهد، فاز دوم مسیر از میدان شهدا تا میدان فردوسی ادامه خواهد داشت و حدود ۵ کیلومتر طول دارد. این بخش شامل سه ایستگاه شهید رئیسی، شهید قرنی و فردوسی خواهد بود.
طبق برنامه اعلام‌شده، پس از نهایی‌شدن مراحل اداری و تأییدهای مربوط، عملیات اجرایی این بخش آغاز خواهد شد. در این مرحله علاوه بر ساخت هسته مرکزی ایستگاه‌ها، تکمیل و راه‌اندازی ایستگاه فردوسی و ریل‌گذاری مسیر نیز پیش‌بینی شده است.
چرا خط ۳ برای مشهد اهمیت زیادی دارد؟
اهمیت خط ۳ را باید در جایگاه مشهد به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شهرهای زیارتی ایران دید. این خط برای نخستین‌بار امکان دسترسی مستقیم مترویی به محدوده حرم مطهر را تقویت کرده و پس از اتصال به خط یک، شبکه‌ای یکپارچه‌تر برای جابه‌جایی مسافران در مرکز شهر ایجاد شده است.
برآوردهای مطرح‌شده از سوی مسئولان شهری نشان می‌دهد که با توسعه شبکه و افزایش ظرفیت، امکان جابه‌جایی روزانه صدها هزار مسافر در شبکه ریلی مشهد فراهم می‌شود و در روزهای پرتردد زیارتی، نقش مترو در انتقال زائران می‌تواند حتی پررنگ‌تر شود.
از سوی دیگر، اتصال خط ۳ به سایر خطوط مترو باعث می‌شود مسافرانی که از مناطق مختلف مشهد وارد شبکه ریلی می‌شوند، بدون نیاز به استفاده از خودرو شخصی یا جابه‌جایی‌های متعدد در سطح شهر، دسترسی ساده‌تری به محدوده مرکزی و حرم مطهر داشته باشند.
خط ۳ در یک نگاه
فاز نخست: میدان شهدا، باب‌الجواد(ع)، پایانه مسافربری امام رضا(ع)
اتصال مهم شبکه: ایستگاه بسیج و اتصال خط ۳ به خط یک
فاز دوم: مسیر میدان شهدا تا میدان فردوسی
ایستگاه‌های فاز دوم: شهید رئیسی، شهید قرنی و فردوسی
فاصله حرکت قطارها: حدود ۱۰ دقیقه در برنامه اعلام‌شده پس از تکمیل دوخطه‌کردن بخش نخست
کارکرد اصلی: تسهیل جابه‌جایی شهروندان و زائران و ایجاد دسترسی ریلی به محدوده حرم مطهر رضوی
آینده خط ۳
اکنون خط ۳ متروی مشهد از یک پروژه در حال ساخت به بخشی فعال از شبکه حمل‌ونقل ریلی شهر تبدیل شده است. بهره‌برداری از فاز نخست و ایستگاه بسیج، نخستین حلقه اتصال این خط به شبکه موجود را شکل داده و فاز دوم می‌تواند این مسیر را یک گام دیگر به سمت توسعه شبکه در بخش‌های مرکزی مشهد پیش ببرد.
برای مسافران و زائران، مهم‌ترین نتیجه این توسعه، دسترسی سریع‌تر، کاهش وابستگی به خودرو و ارتباط بهتر میان حرم مطهر و سایر نقاط شهر است؛ موضوعی که باعث شده خط ۳ به یکی از پروژه‌های کلیدی حمل‌ونقل عمومی مشهد تبدیل شود.